เนื้อเรื่อง รามเกียรติ์

. . . ทัพทั้งสี่เมือง ยกมาตามทางเก่าได้ผ่านอาศรมเก่าของพระรามที่ริมแม่น้ำโคพาวารี ก็ถวายเคารพและพักที่นี่หนึ่งราตรี แล้วยกทัพต่อไปถึงเขาคันธกาลริมทะเล แต่ถนนที่พระรามสร้าง ข้ามไปลงกา พระรามยิงด้วยศรทำลายไปแล้ว ในตอนเลิกทัพกลับอโยธยา นิลพัทจึงอาสานิมิตกายทอด เป็นถนนข้ามทะเล ให้กองทัพเดินข้ามไปเมืองลงกาได้ แล้วไปตั้งทัพที่ภูเขามรกตเหมือนกาลก่อน


. . . ฝ่ายพระยามะลิวัน กับ กันยุเวก โอรสอินทรชิตกับ นางสุวรรณกันยุมา เมื่อรู้ว่าทศพิน จะรบกับพวกพระรามก็มาปรึกษาแม่ นางสุวรรณกันยุมา แนะนำให้ลูกไปหาหนุมาน จะได้พ้นภัยแล้วบอกข่าวว่า ทศพินจะยกทัพออกรบพรุ่งนี้แล้ว พระพรตเมตตาสองพี่น้องมาก และบอกให้กลับ ไปอยู่ระวังภัยให้พิเภก โดยอย่าให้ทศพินสงสัยว่าทั้งสองเป็นพวกเมืองอโยธยา รุ่งขึ้นทศพินยกทัพออก พระยามะลิวัน กับกันยุเวกแกล้งอุบาย ขอออกรบด้วย


. . . ขณะทศพินรบเสียทีอสุรพัต สองพี่น้องก็เลยช่วยจับทศพินมัดไปถวายพระสัตรุพระพรตก็ให้ไปถอดพิเภกจากตรุก่อน แล้วลงโทษประหารชีวิตทศพินกับวรณีสูร แล้วยกทัพไปสังหารท้าวจักวรรดิ์ที่เมืองมะลิวันเสียด้วยและฆ่านนยุพักตร์, บรรลัยจักร, และวิเศษด้วย แต่พระสัตรุเสียทีถูกหอกเมฆทัพ นิลพัทจึงช่วยไปเอายาดีมาแก้ทันก่อนท้าวจักรวรรดิ์ออกไปตายในที่รบ ได้ขอให้เพื่อนชื่อท้าวไวยตาล เจ้าเมืองกุรุราชนครใต้พิภพให้ยกทัพมาช่วยโดยเร็วท้าวไวยตาลมีตะบองวิเศษชี้ต้นตายปลายเป็น จึงทำพิธีบูชาตะบองสองวัน ให้มีฤทธิ์ร้ายแรงยิ่งขึ้น


. . พิเภกได้บอกเรื่องนี้ นิลพัทกับอสุรพัตจึงไปทำลายพิธีเสียก่อนและนิลพัทแย่งตะบองวิเศษมาได้ แล้วทั้งสองก็ช่วยกันฆ่าท้าวไวยตาลสิ้นชีวิตก่อนท้าวไวยตาลสิ้นชีวิตได้สำนึกผิด และได้มอบบ้านเมืองตลอดจนนางวัชนีสูรมเหสี และนางรัตนมาลีราชธิดาถวายพระพรตเมื่อเสร็จศึก ทัพสี่เมืองก็ยกกลับและพระรามได้ประทานรางวัลให้สมความดีความชอบโดยทั่วหน้ากัน


. . . กล่าวถึงท้าวไวยวิกลูกนางพิรากวน คิดถึงหนุมานจึงชวนมัจฉานุไปเฝ้าพระราม และเยี่ยมพระรามด้วยกัน พระรามได้ช่วยซัดหางให้มัจฉานุด้วยพระทัยเมตตา แล้วยกนางรัตนมาลี ลูกสาวท้าวจักรวรรดิ์ให้อภิเษกกับมัจฉานุด้วย และโปรดให้ไปครองเมืองมะลิวันกาลต่อมานางสีดาทรงครรภ์ได้สามเดือน