เนื้อเรื่อง รามเกียรติ์

. . . ฝ่ายนางสีดา เมื่อต้องพลัดพรากจากพระรามถึงสิบสี่ปี ดังนั้นแม้เป็นที่รู้ว่า ตัวนางซื่อสัตย์สุจริตทั้งกายใจ แต่ไม่มีพยาน จึงตั้งพิธีแสดงความบริสุทธิ์ก่อน โดยนางขอลุยไฟถวายพระราม ซึ่ง พระอินทร์ กับเทพยดานางฟ้า ได้มาร่วมพิธีด้วย บังเกิดเป็นดอกบัว บานรับทุกย่างก้าว ที่นางสีดาลุยไฟจึงไม่เป็นอันตรา ยแล้วเมื่อถวายพระเพลิงทศกรรฐ์ แล้วพระรามก็อภิเษกพิเภกเป็นเจ้านครลงกา


. . กล่าวถึงยักษ์ไวกาสูรกับนิลกาสูร ซึ่งมาในทัพทศคีรีวันกับทศคีรีธร และได้อยู่ช่วยจนถึงวันทศกรรฐ์สิ้นชีวิต แล้วหนีมาบอกข่าวร้ายให้ท้าวอัศกรรณเจ้าเมืองจักรวาลทรงทราบ


. . . ท้าวอัศกรรณอาลัยรักโอรสบุญธรรม ทศคีรีวัน กับ ทศคีรีธร จึงยกทัพมาลงกาเพื่อแก้แค้นพระรามยังอยู่ก็มาช่วยรบ แต่ยิ่งฆ่าท้าวอัศกรรณทีไร ก็ยิ่งเกิดท้าวอัศกรรณมากขึ้นเรื่อย ๆ พิเภกทูลว่า เป็นเพราะท้าวเธอได้พรพระอิศวรครั้งนั้นเทพบุตรคัดค้านเพราะเกรงจะเดือดร้อน เพราะท้าวอัศกรรณอาจแผลงฤทธิ์ร้าย พระอิศวรจึงตรัสว่า ถ้าใครฆ่าท้าวอัศกรรณขาดจากกันก็ให้กวาดทิ้งน้ำ ท้าวเธอ จึงจะตายไป ดังนั้นเมื่อ พระรามแผลงศรพรหมมาศ ตัดกายพระยายักษ์ขาด ก็บันดาลให้ลมกรดพัดร่างที่ขาดลงน้ำไป

. . เมื่อเสร็จศึก พระมาตุลีก็ขับรถพระอินทร์ ที่ให้พระรามยืมนั้นคืนไปที่เมืองสวรรค์ตามเดิมพอดีครบสิบสี่ปี พระรามจึงพานางสีดากับพระลักษณ์กลับอยุธยา เพราะถ้าอยู่ช้าไป พระพรต จะวิ่งเข้ากองไฟ ตายพร้อมพระสัตรุ พิเภกตามไปส่งถึงเมือง และพากันเดินมาถึงภูเขาเหมติรัน ฝ่ายยักษ์บรรกัลป์โอรสทศกรรฐ์กับนางอัคคี ซึ่งพระยานาคผู้เป็นตาขอไปเลี้ยงตั้งแต่ห้าขวบ เกิดฝันร้ายจึงคิดถึงพ่อ จึงลาพระยากาลนาคมาเยี่ยม


เมื่อรู้ว่าพ่อตายก็โกรธ และตามไปรบกับพระราม เพื่อแก้แค้นแทนพ่อ พระรามให้หนุมานไปปราบ หนุมานแปลงเป็นกระบือ แกล้งติดหล่มให้บรรลัยกัลป์ช่วย แล้วเลยขอให้บรรลัยกัลป์กลับไป ดีกว่าจะได้ไม่ตาย แต่บรรลัยกัลป์ไม่ยอมกลับ ก็รบกับหนุมาน ซึ่งไม่สามารถจับตัวบรรลัยกัลป์ ได้เพราะตัวลื่นโดยสำเร็จพิธีชุบตัวด้วยน้ำว่าน หนุมานจึงเหาะไปหาฤาษีพระทิศไพ ท่านหยิบฝุ่นทรายมาโรยตรงหน้า และว่า