"เราต้องรบชิงนางสีดาคืนให้ได้
อย่างไรนางก็ไม่มีมลทิน และราคีใด ๆ แน่เพราะนางสีดาคือพระลักษมี
อวตารมาเกิดคู่กับเรา ดังนั้นจึงตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้"
. . .พระฤาษียังยุพระรามอีกมาก จนพลวานรโกรธแค้นพระฤาษีแปลง
พระพิเภกรู้ความจริงแต่พูดไม่ได้ เพราะถูกคาถาสะกด จึงแสดงกิริยาทุรนทุรายจนฤาษีแปลงร้อนตัวต้องรีบกลับไปแล้วทศกรรฐ์ก็คิดอุบายอีก
คราวนี้ให้นางเบญกายลูกสาวพิเภกแปลงเป็นสีดา แกล้งทำตายลอยไปที่ท่าน้ำลงสรง
แต่หนุมาน เห็นศพสดชื่นนักก็ทูลให้ ก่อกองไฟเผาศพ นางเบญกายแปลงทนร้อนไม่ได้
กลายเป็นรูปเดิมเหาะขึ้นอากาศ หนุมานก็เหาะตามจับไว้และรู้ว่าเป็นลูกพิเภกพระรามจึงไม่ฆ่า
ให้หนุมานไปส่งลงกา หนุมานจึงได้ร่วมรักกับนางเบญกาย
. . . จากนั้น พระรามก็เริ่มการจองถนน ข้ามมหาสมุทร ไปเมืองลงกา
ตามคำแนะนำของ ชมพูวราช ให้นิลพัท กับหนุมาน ช่วยกันขนก้อนศิลา
ซึ่งเป็นนางกาลอัจนาถูกสาปไปทิ้งถมทะเล สร้างเป็นถนนแต่นิลพัทกับหนุมานเกิดทะเลาะ
และสู้รบกันใหญ่ พระรามจึงแยกให้นิลพัท ไปรักษาศีลเมืองขีดขิน
มีหน้าที่ส่งเสบียงให้กองทัพ หนุมานถมก้อนหินลงทะเลเท่าใดก็ไร้ผล
แม้จะมีนิลราชเป็นผู้ขนหินที่หนุมาน และพลวานร นำมากองริมทะเล
ทิ้งถมทะเลตามคำสาปของฤาษีคาวินท์ ซึ่งสาปนิลราชไว้เพราะนิลราชแกล้งลักไม้เท้าท่านไปซ่อน
ว่าแม้นิลราชทิ้งอะไรลงน้ำก็ให้จมอยู่กับที่ เมื่อใด นิลราชอาสา
ทำงานนี้ให้พระรามก็จะพ้นสาป แต่กิจการนี้ไม่สำเร็จ เพราะทศกรรฐ์
ใช้นางสุพรรณมัจฉา ธิดา ซึ่งเกิดจากนางปลา ให้พาบริวารขนก้อนหิน
ไปที่อื่นเสียหมด หนุมานจึงลงไปดูก็เห็นนางสุพรรณมัจฉา จึงไล่จับและร่วมรักกับนาง
ภายหลังเกิดลูกเป็นมัจฉานุ นางสั่งลูกว่า
"พ่อของลูกชื่อหนุมาน มีกุณฑลขนเพชร เขี้ยวแก้ว และเหาะขึ้นไปหาวเป็นดาวเดือนได้
ถ้าพบกันก็จงกราบไหว้พ่อนะลูกรัก"
. . . แล้วนางก็ฝากลูกให้เทพยดาเลี้ยงไว้ ที่ริมทะเล เพราะนางกลัวภัยจากทศกรรฐ์
ที่มามีลูกกับศัตรู จึงต้อง กลับไปอยู่ถิ่นฐานเดิมตามลำพัง ฝ่ายไมยราพณ์เมื่อครองเมืองบาดาบแทนบิดา
คืนหนึ่งฝันว่า เทวดานำแก้วมาวางให้ในมือ โหรทำนายว่าจะได้บุตรบุญธรรมมีฤทธิ์แล้วเทวดาก็ดลใจไมยราพณ์ให้ไปเที่ยวป่าจนถึงชายทะเล
ก็พอดีมาเจอมัจฉานุ จึงเก็บมาเลี้ยงเป็นลูกบุญธรรมในสระใหญ่ใกล้เมือง
และมอบหน้าที่ให้เฝ้าเขตเมืองบาดาล
. . เมื่อสร้างถนนข้ามทะเลเรียบร้อย พิเภกก็หาฤกษ์ยกทัพข้ามลงกา
และพระอินทร์ได้เนรมิตราชรถศึกถวายพระรามด้วย โดยให้พระมาตุลีเป็นสารถีของพระรามจนกระทั่งเสร็จศึกจึงค่อยกลับวิมานทศกรรฐ์ให้ภานุราชเนรมิตป่าที่เหมาะ
ในการตั้งฐานทัพ พอข้าศึกยกทัพมาตั้งทัพก็ให้ภานุราชพลิกแผ่นดินคว่ำให้ข้าศึกตายหมด
