เนื้อเรื่อง รามเกียรติ์

. . . ฝ่ายพระรามได้เจอ นกสะดายุ ถวายแหวนทูลเล่าเรื่องแล้วพญานกก็ตาย พระราม แผลงศรอัคนิบาต เกิดเป็นไฟ เผาศพให้นกสะดายุ และชวนพระลักษณ์ เดินทางตามนางสีดาไป ทิศหรดีที่เทวดาชี้บอกทางให้ แล้วลิงป่ามาถวามผ้าสะไบของนางสีดาทั้งสองเดินทางมาเจอยักษ์กุมพล ซึ่งถูกพระอิศวรสาปเป็นยักษ์ตัวครึ่งท่อนอยู่ที่ภูเขาลูกนี้ เมื่อไรเจอพระรามจึงพ้นคำสาปยักษ์กุมพลเห็นพระราม ก็นึงเฉลียวจึงถามครั้นรู้ว่าเป็นพระราม ก็ทูลเล่าว่า แต่เดิมตนเป็นยักษ์ที่พระอิศวรโปรด แต่ได้ลอบไปหยอกนางฟ้านิลมาลี นางก็ร้องฟ้องพระอิศวร ท่านเลยสาป

. . แล้วกุมพลทูลแนะนำไปถามหนทางจากพาลี เจ้าเมืองขีดขิน และเจ้าเมืองชมพูพานทั้งสองเมืองนี้ พระรามจะได้พลวานรเป็นกำลังพระรามก็ช่วยให้กุมพลพ้นคำสาปโดยแผลงศรพรหมมาศไปต้องร่างยักษ์ จึงตายไปเกิดในวิมานสวรรค์ตามเดิม

. . . ยังมีนางยักษ์อัศมูขี อยู่ในป่าหิมพานต์พอดีเห็นพระลักษณ์สวยงามก็บันดาลให้อากาศมืด แล้วอุ้มพระลักษณ์เหาะไป พระลักษณ์จึงอ่านเวทย์ศักดิ์สิทธิ์ให้นางยักษ์ตกลงดิน แล้วฟาดฟันไล่ตีจนนางหนีเข้าป่าไป พอดีพระรามตามมาพบ ก็เดินทางต่อไปจนถึงป่ากัลลีวัน ซึ่งหนุมานมาจำศีลอยู่

. . . เทพารักษ์จึงช่วยบันดาลให้พระรามเหนื่อย และพักที่นี่เพื่อจะได้หนุมานเป็นทหารเอกไปปราบยักษ์ หนุมานพอดีเก็บผลไม้มาพบพระราม พระลักษณ์ ก็แปลงเป็นลิงเผือกตัวน้อยรู้ใบไม้โปรยให้สองพระองค์ตื่น เพราะอยากรู้ว่าเป็นใครแต่ไม่กล้าถาม พระรามพิศดูลิงเผือกแล้วบอกน้องว่า

"นี่ไม่ใช่ลิงธรรมดา เพราะมีกุณฑลขนเพชรและเขี้ยวแก้ว"

แต่พระลักษณ์ทูลว่า "หม่อมฉันไม่เห็นสิ่งที่พระองค์ตรัสถึงนั้นเลย"


. . . หนุมานได้ยินก็นึกถึงคำมารดาได้ว่า แม้ใครเห็นกุณฑลขนเพชร และเขี้ยวแก้วของตน ผู้นั้นคือพระนารายณ์อวตารให้หนุมานถวายตัวรับใช้อย่างจงรักภักดีไปตลอด ลิงเผือกจึงกลายมาเป็นหนุมานลงมาเข้าเฝ้าถวายตัวต่อพระราม และได้พาสุครีพมาเฝ้าถวายตัวด้วยเมื่อน้าหลาน ทูลเล่าเรื่องทั้งหลายให้พระรามทราบแล้ว พระรามก็ทรงช่วย โดยให้สุครีพไปท้ารบพาลีก่อนแล้วพระรามก็แผลงศรไปฆ่า

. . . ก่อนพาลีตายได้รู้สึกผิด จึงสั่งสอนน้องและหลานให้จงรักภักดีต่อพระรามแล้วพระรามก็ได้พลวานรในเมืองขีดขิน ทั้งนิลพัทกับองคต และชมพูพานมาเป็นกำลังของกองทัพและนัดชุมนุมไพร่พลกันที่ภูเขาคันธมาทน์ ซึ่งพระอิศวรได้มาเนรมิตพลับพลาถวายไว้แล้ว พร้อมเครื่องทรง เพราะทั้งสององค์ต้องลาเพศฤาษีมาเป็นจอมทัพขณะสุครีพพาหนุมานเหาะมาเพื่อจะเข้าเฝ้าพระรามตามนัดหมาย พอดีพบยักษ์ฤทธิกันทหารเอกของลงกา ก็เกิดรบกัน หนุมานฆ่าฤทธิกันตายและฆ่าพลยักษ์ในกองทัพฤทธิกันตายหมดด้วย แล้วมารวมพลกันตามนัดหมาย