เนื้อเรื่อง รามเกียรติ์

. . . ท้าวทศรถก็ยอมยกเมืองให้พระพรต แล้วก็ทรงเสียพระทัยอาลัยพระรามซึ่งไปบวชเป็นฤาษีในป่า พร้อมนางสีดาและพระลักษณ์ซึ่งอ้อนวอนตามเสด็จด้วยจงรักภักดี ในที่สุดท้าวทศรถก็สวรรคต เพราะความเสียพระทัยอาลัยรักพระราม

. . . เมื่อพระรามกับพระลักษณ์ เดินทางออกมานั้นสุมันตันมหาเสนาผู้จงรักได้ยกไพร่พลตามมาด้วย โดยตั้งใจจะตามไปรับใช้ทุกหนทุกแห่งแต่พระรามไม่ประสงค์ให้เป็นภาระแก่ใคร จึงพาคณะหลบหนีสุมันตันไปในยามดึก และเดินทางไปแม่น้ำสะโดงก็ต้องหยุดก่อนเพราะไม่มีเรือแพข้ามไป

. . . มีพรานป่าชื่อกุขัน เป็นหัวหน้าบริวารพรานจำนวนห้าโกฏิ มีใจคอดุร้ายกาจ ได้มาเจอพระรามนางสีดา และพระลักษณ์ก็เกิดเคารพกลัวเกรง เพราะบุญบารมีของพระองค์ จึงฝากตัวเป็นข้าบาท และช่วยจัดเรือพาทั้งสามพระองค์ข้ามแม่น้ำไปพระรามเสด็จไปจนถึงภูเขาสัตกูฎ และเข้าพักที่อาศรมซึ่งเทพยดาเนรมิตไว้ถวายที่ด้านหลังเขา

. . . กล่าวถึงพระสัตรุ ที่อยู่เมืองไกยเกษเมื่อทราบข่าวทางอยุธยาเช่นนั้นก็เดินทางมา และเคืองแค้นพระมารดาถึงกับบวชเป็นฤาษีทั้งสองพระองค์ หลังจากเสด็จไปตามพระรามให้กลับมา พระมารดาทั้งสามพระองค์ก็ตามไปอ้อนวอนด้วย โดยเฉพาะนางไกยเกษีรู้สึกผิดซึ้งแล้ว และนางกุจจีก็มาสารภาพผิด แต่พระรามถือสัตย์ที่ถวายพระบิดาไว้ จึงขอให้ทั้งหมดกลับไปบ้านเมืองก่อนครบ 14 ปีเมื่อไร พระองค์จึงเสด็จกลับพระพรตกับพระสัตรุขออยู่ด้วย แต่พระรามขอร้องให้กลับไปรักษาบ้านเมืองไว้ อนุชาทั้งสองจึงตั้งสัตย์ว่าถ้าครบ 14 ปีแล้วพระรามไม่ยอมกลับก็จะเผาตัวตาย ต่างฝ่ายต่างโศกเศร้าเสียใจจนเทพยดาเกรงจะพากันตาย จึงตรัสว่า

. . . พระพรตจึงทูลขอรองพระบาทพระรามกลับไปแทน แล้วอัญเชิญรองพระบาททำด้วยหญ้านั้นบนพานแก้ว และเก็บไว้ในปราสาทแก้วถือเป็นของศักดิ์สิทธิ์ แล้วพระพรตไปอยู่เมืองสร้างใหม่ ชื่อประจันตคามให้พระสัตรุไปรักษาเมืองอยุธยา
. . . ฝ่ายพระรามพานางสีดา และพระลักษณ์เสด็จต่อไปไกลอีก เพื่อป้องกันพวกเมืองอยุธยาไปมาหาสู่ และลงเรือเทวดาเนรมิตข้ามแม่น้ำอมฤตไปขึ้นฝัง แล้วเข้าไปในสวนยักษ์พิราพโดยไม่รู้องค์ยักษ์พิราพมีฤทธิ์มาก เพราะพระอิศวรประทานกำลังมหาสมุทร และ กำลังพระเพลิงให้
. . . ยักษ์นี้ปลูกชมพู่พวาทองไว้ต้นหนึ่ง รสอร่อยเลิศให้บริวารรักษาไว้ ตนเองไปอยู่วิมานที่ภูเขาอัศกรรณครบเจ็ดวันจึงจะมาเที่ยวสวนครั้งหนึ่งเมื่อพระรามทรงเก็บชมพู่พวาทองให้นางสีดา บริวารยักษ์ก็เข้ามาจะทำร้าย พระลักษณ์จึงปราบจนกระจายหนีไปหมด ที่ตายก็มาก พอดีเป็นเวลาครบเจ็ดวัน ยักษ์พิราพจึรงมาที่สวนก็หายตัวเข้าไปใกล้คณะพระราม เห็นนางสีดาสวยก็เลยร่ายคาถาให้มืดมิดแล้วคว้านางสีดาไว้รีบพาหนีไปนางจึงร้องให้ช่วย พระรามก็แผลงศรเกิดแสงสว่างดังดวงอาทิตย์ จึงเห็นพิราพอุ้มนางสีดาหนีเข้าไป พระรามก็ตามไปช่วยทัน และฆ่ายักษ์ด้วยศรพรหมมาศพระรามเดินทางต่อไป จนพบพระฤาษีอรรคต ซึ่งรับฝากเกราะทิพย์ของพระอิศวรไว้ถวายพระราม